Schapen markeren in het dekseizoen: kleuren, stiften en dekblokken
, door Michael van Wassem, 4 min lezen
Dekseizoen voor de deur? Zo gebruik je dekblokken, merkstiften en kleurcodes om te zien welke ooien gedekt zijn en wanneer de lammeren komen.
In het najaar draait bij veel schapenhouders alles om één vraag: welke ooien heeft de ram al gedekt, en wanneer? Zonder markering is dat gokken. Met een dekblok of dektuig én een eenvoudig kleurenschema heb je binnen enkele weken een duidelijk overzicht en weet je ongeveer wanneer de lammeren komen.
Kort antwoord
Je geeft de ram een kleurblok (dekblok) of een dektuig met kleurkrijt op de borst. Dekt hij een ooi, dan blijft er een kleurvlak op haar rug of achterhand achter. Wissel je na ongeveer twee weken van kleur, dan zie je aan de kleur van de vlek in welke periode een ooi is gedekt. Schrijf datum en kleur op in je kuddeadministratie.
Dekblok of dektuig: hoe werkt het?
Dekblok
Een dekblok is een blok kleurstof dat op de borst van de ram wordt bevestigd. Het is eenvoudig en past goed bij een kleine kudde. Let erop dat het blok stevig vastzit en dat je het regelmatig controleert: een leeg of losgeraakt blok laat geen sporen meer achter.
Dektuig met krijt
Bij een dektuig draagt de ram een tuig met daarin een krijtblok. Het tuig moet goed passen en mag niet schuren of knellen. Controleer het regelmatig en volg de gebruiksaanwijzing van de fabrikant. Bekijk het aanbod dektuigen en dekblokken voor schapen.
Kleurenschema: zo lees je de vlekken
Een ooi komt gemiddeld ongeveer elke 17 dagen opnieuw in bronst als ze niet drachtig is. Veel houders wisselen daarom na ongeveer twee weken van kleur. Een voorbeeldschema:
| Periode | Kleur (voorbeeld) | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Week 1–2 | Geel | Eerste dekking |
| Week 3–4 | Rood | Gedekt in de tweede ronde |
| Week 5–6 | Blauw | Late dekking |
Zie je bij een ooi twee kleuren, dan is ze opnieuw gedekt. Dat kan betekenen dat de eerste dekking niet gelukt is. De dracht duurt ongeveer vijf maanden; met de datum van de eerste kleur kun je dus globaal plannen wanneer je het lammerhok klaar moet hebben.
Merkstiften en sprays: waarvoor gebruik je ze?
Een merkstift of merkspray dient niet om dekkingen vast te leggen, maar om dieren zichtbaar te onderscheiden: bijvoorbeeld ooien die apart moeten, dieren die gecontroleerd zijn, of groepjes voor sortering. Kies een kleur die goed afsteekt tegen de vacht. Het assortiment markeren voor schapen bevat onder meer merkstiften in meerdere kleuren.
Praktische tips
- Zet de ram alleen in goede conditie bij de ooien en controleer hem regelmatig.
- Noteer elke kleurwissel met datum. Zonder administratie is het schema waardeloos.
- Kies kleuren die op jouw vachtkleur duidelijk zichtbaar zijn.
- Controleer tuig en blok bij elke ronde door de kudde.
- Lees de productinformatie: krijt bestaat in verschillende hardheden, afhankelijk van de temperatuur.
Veelgemaakte fouten
- Een vlek is geen drachtbewijs. De markering laat zien dat een ooi gedekt is, niet dat ze drachtig is. Voor zekerheid vraag je je dierenarts naar een drachtcontrole.
- Te laat van kleur wisselen, waardoor dekkingen door elkaar lopen.
- Het tuig niet nakijken, met schuurplekken of een los blok als gevolg.
- Geen aantekeningen maken, waardoor het schema later niet meer te lezen is.
Markeren is geen identificatie
Kleurmarkering is een hulpmiddel in je eigen administratie. Oormerken en registratie van schapen zijn wettelijk geregeld. Welke regels voor jou gelden, controleer je bij RVO. Hulpmiddelen vind je bij oormerktangen en identificatie.
Checklist voor het dekseizoen
- Dekblok of dektuig gekozen en gepast
- Kleurenschema met data bepaald
- Schrijfmateriaal of app voor de administratie klaar
- Ram in goede conditie en gecontroleerd
- Ooien herkenbaar of geregistreerd volgens de regels van RVO
- Lammerhok en planning voor het voorjaar in beeld
Veelgestelde vragen
Wanneer wissel ik van kleur?
Veel houders doen dat na ongeveer twee weken, omdat de bronstcyclus van een ooi gemiddeld zo'n 17 dagen duurt. Je eigen situatie en advies van je dierenarts of adviseur gaan voor.
Welke kleur kies ik?
Een kleur die goed zichtbaar is op de vacht van jouw schapen. Belangrijker dan de kleur zelf is dat je ze in vaste volgorde gebruikt en noteert.
Weet ik dan zeker dat een ooi drachtig is?
Nee. De vlek laat alleen zien dat ze gedekt is. Een drachtcontrole doet de dierenarts.
Vervangt een kleurmarkering het oormerk?
Nee. Voor oormerken en registratie volg je de regels van RVO.
Samenvatting
Met een dekblok of dektuig, een vast kleurenschema en goede aantekeningen houd je het dekseizoen overzichtelijk. Wissel ongeveer elke twee weken van kleur, controleer ram en tuig regelmatig en vergeet niet dat een vlek gedekt betekent, niet drachtig. Oormerken blijven een aparte, wettelijke zaak. Klaar voor het seizoen? Bekijk alles om schapen te markeren.
Bronnen en vervolg: Gezondheidsdienst voor Dieren (GD), Wageningen University & Research en RVO. Voor vragen over dracht en gezondheid raadpleeg je je dierenarts.
Tags
Ook het lezen waard!
-
, door Michael van Wassem Speelgoed voor je kat kiezen: zo past het bij het jachtinstinct
Speelgoed voor je kat kiezen: zo past het bij het jachtinstinct -
, door Michael van Wassem Schapen markeren in het dekseizoen: kleuren, stiften en dekblokken
Schapen markeren in het dekseizoen: kleuren, stiften en dekblokken -
, door Michael van Wassem Stal winterklaar maken: checklist voor water, warmte en hygiëne
Stal winterklaar maken: checklist voor water, warmte en hygiëne
