Schimmelinfectie - huidinfectie door schimmels of gisten bij honden

Schimmelinfecties bij honden zijn infecties van de huid, vacht of nagels die worden veroorzaakt door schimmels of gisten. De twee meest voorkomende vormen zijn dermatofytose, in de volksmond ook wel "ringworm" genoemd, en een overgroei van de gist Malassezia. Hieronder lees je wat beide vormen inhouden, hoe besmettelijk ze zijn en waar je op kunt letten.

Belangrijk vooraf

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts.

Wat is een schimmelinfectie bij honden?

Onder "schimmelinfectie" vallen bij honden in de praktijk twee heel verschillende aandoeningen, die vaak door elkaar worden gebruikt maar niet hetzelfde zijn.

Dermatofytose wordt veroorzaakt door schimmels die keratine afbreken, de eiwitstof waaruit haren, huid en nagels bestaan. Deze schimmels leven op de huid en in de haarschacht en worden overgedragen via direct contact met een besmet dier, of via sporen op voorwerpen zoals borstels, mandjes of beddengoed.

Malassezia-dermatitis wordt veroorzaakt door een gist die van nature in kleine hoeveelheden op de huid van iedere hond aanwezig is. Pas wanneer deze gist zich ongecontroleerd vermenigvuldigt, meestal doordat de huidbarrière verstoord is door bijvoorbeeld een allergie, hormonale aandoening of overmatige vochtigheid in huidplooien, ontstaan klachten.

Welke honden lopen risico?

Bij dermatofytose lopen vooral jonge honden, oudere honden en honden met een verzwakt afweersysteem een verhoogd risico, omdat hun afweer de schimmel minder snel onderdrukt (bronstatus: bevestigd, erkende veterinaire referentiestandaard). Honden met een dichte, lange vacht die vaak in vochtige of vervuilde omgevingen komen, lopen eveneens meer kans op besmetting.

Bij Malassezia-dermatitis worden bepaalde rassen vaker genoemd in verband met de aandoening, waaronder de Basset Hound, de Cocker Spaniël, de West Highland White Terriër, de Shar-Pei en andere rassen met huidplooien of brede, hangende oren (bronstatus: bevestigd, erkende veterinaire referentiestandaard). Dit komt doordat huidplooien en gesloten oorkanalen een vochtig, warm klimaat creëren waarin de gist zich makkelijker vermenigvuldigt. Deze lijst is niet uitputtend: beide aandoeningen kunnen bij ieder ras voorkomen.

Symptomen

De signalen verschillen per type schimmelinfectie:

• bij dermatofytose: ronde, kale of dunbehaarde plekken met soms een schilferig of korstig randje, vaak op kop, oren of poten, die geleidelijk groter kunnen worden;
• bij dermatofytose: afgebroken haren rondom de plek, en soms lichte jeuk, al ontbreekt jeuk bij veel honden juist volledig;
• bij Malassezia-dermatitis: jeuk, roodheid en een vette, soms schilferige huid, met name in huidplooien, tussen de tenen, in de oksels of liezen;
• bij Malassezia-dermatitis: een opvallend muffe of gistachtige geur van huid of oren;
• bij beide vormen: chronisch terugkerende klachten wanneer de onderliggende oorzaak niet wordt aangepakt.

Omdat deze signalen ook bij andere huidaandoeningen kunnen voorkomen, zoals allergieën of parasitaire infecties, is uiterlijke herkenning alleen niet voldoende om vast te stellen welke aandoening er precies speelt.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op met je dierenarts wanneer je kale of schilferige plekken, aanhoudende jeuk, roodheid of een onaangename geur bij je hond opmerkt, zeker wanneer de klachten aanhouden, uitbreiden of terugkeren. Bij vermoeden van dermatofytose is snel handelen extra belangrijk: de schimmel is besmettelijk voor andere huisdieren en kan ook op mensen overgaan (zoönotisch), vooral bij kinderen, ouderen en mensen met een verminderde afweer. Malassezia-dermatitis is niet besmettelijk voor mensen of andere dieren, maar wijst vaak op een onderliggend probleem dat een dierenarts moet beoordelen.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts stelt de diagnose met gerichte onderzoeken en niet op het oog alleen. Bij een vermoeden van dermatofytose kan gebruik worden gemaakt van een schimmelkweek, een PCR-test of onderzoek van haren en huidschilfers onder de microscoop; een zogeheten Woodlamp kan ondersteunend zijn, maar niet elke schimmelsoort licht daarbij op, waardoor een negatieve uitslag een infectie niet uitsluit. Bij een vermoeden van Malassezia-dermatitis wordt meestal huidcytologie gebruikt: een afdruk of plakband-preparaat van de huid dat onder de microscoop wordt bekeken op de aanwezigheid van gistcellen. Dit onderzoek is bedoeld voor de dierenarts om de juiste diagnose en aanpak te bepalen, niet iets wat je als eigenaar zelf kunt beoordelen.

Behandeling in hoofdlijnen

Een behandelplan wordt altijd door de dierenarts bepaald en hangt af van het type schimmelinfectie, de uitgebreidheid van de klachten en een eventuele onderliggende oorzaak. Bij dermatofytose kan een dierenarts kiezen voor een lokale behandeling met een medicinale shampoo of crème, een behandeling die inwerkt via de mond, of een combinatie van beide, afhankelijk van de ernst en verspreiding. Bij Malassezia-dermatitis richt de behandeling zich doorgaans op het bestrijden van de gist met een specifieke shampoo, lotion of medicatie, en vooral op het opsporen en aanpakken van de onderliggende oorzaak, zoals een allergie of hormonale aandoening, omdat de gistovergroei anders blijft terugkeren. Welke aanpak, welk middel en in welke dosering passend is, bepaalt de dierenarts per hond; er bestaat geen behandeling die bij iedere hond in elke situatie hetzelfde resultaat garandeert.

Wat je zelf kunt doen

Naast de behandeling die de dierenarts voorschrijft, kun je als eigenaar op praktische, niet-medische manieren bijdragen:

• bij een vermoeden van dermatofytose: contact met andere huisdieren en met kinderen tijdelijk beperken totdat de dierenarts anders aangeeft, en na aanraking van de hond de handen wassen;
• beddengoed, borstels en mandjes van je hond apart houden en regelmatig reinigen op een manier die je dierenarts adviseert;
• huidplooien, oren en de ruimte tussen de tenen goed droog houden na het baden of wandelen in nat weer, vooral bij rassen die hier gevoelig voor zijn;
• alleen shampoo of huidverzorging gebruiken die je dierenarts adviseert, en niet op eigen initiatief van product wisselen;
• een voorgeschreven behandeling volledig afmaken, ook als de huid er al beter uitziet, om terugkeer van de infectie te voorkomen.

Deze maatregelen ondersteunen het welzijn van je hond, maar vervangen geen dierenartsbehandeling.

Preventie

Dermatofytose is niet volledig te voorkomen, maar het risico neemt af door contact met besmette dieren en gedeeld beddengoed of verzorgingsmateriaal te vermijden, en door de leefomgeving schoon en droog te houden. Malassezia-dermatitis is vaak lastiger structureel te voorkomen omdat de gist normaal op de huid aanwezig is; bij rassen met huidplooien of hangoren helpt regelmatige, door de dierenarts geadviseerde verzorging om vocht en vuil niet te laten opstapelen. Bij honden met een bekende onderliggende allergie helpt een goede behandeling daarvan om herhaalde gistovergroei te beperken.

Leven met een schimmelinfectie

Dermatofytose geneest bij de meeste gezonde honden met de juiste behandeling volledig, al kan dit enkele weken tot maanden duren. Malassezia-dermatitis heeft vaker een terugkerend karakter, zeker wanneer de onderliggende oorzaak chronisch is, zoals bij een allergische aanleg. Bij deze honden kan een langdurig onderhoudsschema met periodieke verzorging nodig zijn om klachten onder controle te houden. Regelmatig contact met je dierenarts helpt om de aanpak bij te stellen zodra de klachten veranderen.

Veelgestelde vragen

Is een schimmelinfectie bij honden besmettelijk?
Dermatofytose (ringworm) is besmettelijk tussen dieren en kan ook op mensen overgaan. Malassezia-dermatitis is een gistovergroei van de eigen huidflora en is niet besmettelijk.

Kan ik een schimmelinfectie bij mijn hond herkennen aan het uiterlijk alleen?
Niet met zekerheid. Andere huidaandoeningen kunnen op vergelijkbare signalen lijken, waardoor onderzoek door een dierenarts nodig is voor een betrouwbare diagnose.

Kan ik zelf een schimmelinfectie krijgen van mijn hond?
Bij dermatofytose is dat mogelijk, met name bij kinderen, ouderen en mensen met een verminderde afweer. Neem bij twijfel behalve met de dierenarts ook contact op met een huisarts.

Waarom komt een gistinfectie steeds terug bij mijn hond?
Dat wijst vaak op een onderliggende oorzaak, zoals een allergie of hormonale aandoening, die niet vanzelf verdwijnt. Een dierenarts kan onderzoeken wat de gistovergroei steeds opnieuw uitlokt.

Samengevat

Schimmelinfecties bij honden omvatten twee verschillende aandoeningen: de besmettelijke, zoönotische dermatofytose en de niet-besmettelijke Malassezia-gistovergroei, die meestal samenhangt met een onderliggend probleem. Beide vormen zijn met gerichte diagnostiek goed te onderscheiden en met de juiste, door een dierenarts bepaalde behandeling doorgaans goed te behandelen.

Nog even dit

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.