Progressieve Retina-Atrofie (PRA) - erfelijke oogziekte bij honden

Progressieve Retina-Atrofie (PRA) - erfelijke oogziekte bij honden

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts.

Progressieve Retina-Atrofie, meestal afgekort tot PRA, is een erfelijke aandoening waarbij de lichtgevoelige cellen in het netvlies van een hond geleidelijk afsterven. Het gezichtsvermogen gaat daardoor stap voor stap achteruit, wat voor eigenaren vaak pas opvalt wanneer de hond moeite krijgt met zien in het donker of tegen dingen aan begint te lopen.

Wat is progressieve retina-atrofie?

Het netvlies bevat lichtgevoelige cellen (staafjes en kegeltjes) die licht omzetten in signalen voor de hersenen. Bij PRA sterven deze cellen langzaam af door een erfelijke genetische afwijking. Staafjes, die nodig zijn voor zien bij weinig licht, gaan meestal als eerste achteruit, gevolgd door de kegeltjes die verantwoordelijk zijn voor zien bij daglicht. Het proces verloopt geleidelijk, meestal over maanden tot enkele jaren, en is niet te stoppen of terug te draaien.

Welke honden lopen risico?

PRA is erfelijk en de manier van overerving en het tijdstip waarop klachten ontstaan, verschilt per ras en per genetische variant. De aandoening is bevestigd via erfelijkheidsonderzoek bij een groot aantal rassen, waaronder de Labrador Retriever, Poedel (in meerdere maten), Cocker Spaniel, Engelse Springer Spaniël, Border Collie, Ierse Setter, Tibetaanse Terriër en Samojeed, al komt PRA ook bij andere rassen en bij gemengde rassen voor. Bij sommige rassen ontstaan klachten al op jonge leeftijd, bij andere pas op middelbare of hogere leeftijd. Een erfelijke aanleg betekent niet automatisch dat elke drager ook daadwerkelijk klachten ontwikkelt; dit hangt af van het overervingspatroon van de specifieke variant.

Symptomen

Een vroeg signaal is vaak nachtblindheid: je hond aarzelt in een schemerige tuin, wil 's avonds niet meer graag naar buiten, of loopt in het donker tegen bekende obstakels aan terwijl dat overdag niet gebeurt. Naarmate de aandoening voortschrijdt, wordt ook het zicht overdag minder, kunnen de pupillen wijder blijven staan dan normaal en kan er een opvallende glans in de ogen zichtbaar zijn. Bij de meeste vormen van PRA mondt dit proces na verloop van tijd uit in volledige blindheid. Let op: als het zicht van je hond juist plotseling, binnen enkele dagen, sterk achteruitgaat, wijst dat eerder op een andere, acutere oorzaak dan op PRA - neem dan zo snel mogelijk contact op met een dierenarts.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem contact op zodra je vermoedt dat je hond minder goed ziet, vooral bij twijfel over zien in het donker, bij veranderingen in het uiterlijk van de ogen, of wanneer je hond onzekerder beweegt in een omgeving die hij eigenlijk kent. Ook wanneer PRA al is vastgesteld, is periodieke controle zinvol om secundaire oogproblemen zoals staar tijdig te signaleren. Bij plotseling, snel optredend zichtverlies is een afspraak op korte termijn aan te raden, omdat dit kan wijzen op een andere aandoening die sneller aandacht nodig heeft.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts of veterinair oogarts onderzoekt het netvlies met een oogspiegel (fundoscopie) en kan aanvullend een elektroretinogram (ERG) uitvoeren om de elektrische activiteit van het netvlies te meten. Bij rassen waarvoor de onderliggende genetische mutatie bekend is, kan een DNA-test bij een erkend laboratorium uitsluitsel geven, ook al vóórdat een hond zichtbare klachten heeft. Deze pagina kan niet vaststellen of jouw hond PRA heeft; dat vraagt onderzoek door een dierenarts of veterinair oogarts.

Behandeling in hoofdlijnen

Er bestaat op dit moment geen behandeling die PRA geneest of het proces omkeert. De begeleiding die een dierenarts of veterinair oogarts biedt, richt zich vooral op het opvolgen van het verloop en het tijdig behandelen van secundaire complicaties, zoals staar die als gevolg van PRA kan ontstaan. Het behandelplan en de vervolgstappen worden altijd door de dierenarts bepaald en verschillen per hond.

Wat je zelf kunt doen

Honden die geleidelijk hun gezichtsvermogen verliezen, leunen sterk op reuk, gehoor en een vaste routine. Je kunt hierbij helpen door meubels en obstakels zoveel mogelijk op dezelfde plek te laten staan, scherpe randen en trapgaten te beveiligen, en je hond rustig aan te spreken voordat je hem aanraakt zodat hij niet schrikt. Een tuig in plaats van een halsband kan tijdens wandelingen extra houvast en sturing geven. Deze aanpassingen vervangen geen medische begeleiding, maar dragen wel bij aan het dagelijks welzijn en zelfvertrouwen van je hond.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Bij rassen waarvoor een DNA-test beschikbaar is, laten verantwoorde fokkers de ouderdieren vóór de fok testen op de bekende PRA-varianten en combineren zij dieren zo dat de kans op aangedane nakomelingen wordt beperkt. Vraag als koper van een pup uit een risicoras naar deze testresultaten of naar een officiële oogscreening van de ouderdieren.

Leven met progressieve retina-atrofie

Veel honden met PRA passen zich, mede dankzij hun sterke reuk- en gehoorvermogen, verrassend goed aan een geleidelijk verlies van zicht aan, zeker in een vertrouwde en stabiele omgeving. Met een paar praktische aanpassingen thuis en op straat kunnen zij vaak nog jarenlang een actief en comfortabel leven leiden.

Veelgestelde vragen

Is progressieve retina-atrofie pijnlijk voor mijn hond?
PRA zelf veroorzaakt over het algemeen geen pijn; het gaat om geleidelijk verlies van gezichtsvermogen, niet om een pijnlijk proces.

Wordt mijn hond hier altijd volledig blind van?
Bij de meeste vormen van PRA neemt het zicht uiteindelijk sterk af tot volledige blindheid, maar het tempo waarin dat gebeurt, verschilt per hond en per genetische variant.

Kan ik vooraf laten testen of mijn hond drager is?
Voor een aantal rassen bestaat een DNA-test die kan aantonen of een hond drager is of de aandoening zal ontwikkelen; bespreek dit met je dierenarts.

Kan ik PRA voorkomen met voeding of supplementen?
Nee, PRA is een erfelijke aandoening; voeding of supplementen kunnen het ontstaan ervan niet voorkomen.

Eindconclusie

Progressieve retina-atrofie is een erfelijke, geleidelijk verlopende oogaandoening die bij honden uiteindelijk vaak tot blindheid leidt. Er is geen genezende behandeling, maar met tijdige onderkenning, praktische aanpassingen thuis en verantwoorde fokkerij bij risicorassen kunnen honden met PRA vaak nog lang een goed en comfortabel leven leiden.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.