Epilepsie - neurologische aandoening met terugkerende toevallen

Epilepsie - neurologische aandoening met terugkerende toevallen

Belangrijk vooraf: Fidello is geen dierenarts. Deze pagina is bedoeld om je te informeren en helpt je niet aan een diagnose. Twijfel je over de gezondheid van je hond, of herken je onderstaande signalen? Neem dan altijd contact op met een dierenarts. Duurt een aanval bij je hond langer dan een paar minuten, volgen er meerdere aanvallen kort na elkaar zonder dat je hond daartussen goed bijkomt, of maakt je hond voor het eerst een aanval door? Ga dan direct naar een dierenarts of dierenkliniek, dit kan een spoedeisende situatie zijn.

Epilepsie is een van de meest voorkomende neurologische aandoeningen bij honden en betekent dat een hond bij herhaling toevallen (aanvallen) doormaakt, veroorzaakt door plotselinge, kortdurende verstoringen van de elektrische activiteit in de hersenen. Voor eigenaren is een eerste aanval vaak schrikwekkend om te zien, terwijl de meeste honden met epilepsie, met de juiste begeleiding door een dierenarts, nog jarenlang een goed leven kunnen leiden.

Wat is epilepsie?

Bij epilepsie ontstaat een aanval doordat hersencellen tijdelijk ongecontroleerd en gelijktijdig elektrische signalen afvuren. Dierenartsen maken onderscheid tussen idiopathische epilepsie, waarbij geen onderliggende hersenafwijking wordt gevonden en een erfelijke aanleg wordt vermoed, en structurele of symptomatische epilepsie, waarbij de aanvallen het gevolg zijn van een aanwijsbare oorzaak zoals een hersenletsel, ontsteking, tumor of stofwisselingsprobleem. Idiopathische epilepsie is de meest gestelde vorm bij honden die tussen ongeveer een half jaar en zes jaar oud voor het eerst aanvallen krijgen.

Welke honden lopen risico?

Idiopathische epilepsie wordt vaker gemeld bij een aantal rassen, waaronder de Border Collie, de Australische Herder, de Belgische Herder (Tervueren) en de Labrador Retriever, wat wijst op een erfelijke component. Tussen rassen bestaat ook verschil in de ernst van het beloop: bij sommige rassen verloopt de aandoening doorgaans mild en goed te behandelen, terwijl bij andere, zoals de Border Collie en de Australische Herder, vaker een hardnekkiger vorm wordt gezien. Epilepsie kan bij vrijwel elk ras voorkomen, ook bij honden zonder duidelijke rasgebonden aanleg, bijvoorbeeld wanneer een andere oorzaak zoals een hersenletsel of stofwisselingsprobleem aan de aanvallen ten grondslag ligt. Een erfelijke aanleg betekent niet dat elke hond van een gevoelig ras ook daadwerkelijk aanvallen ontwikkelt.

Symptomen

Een aanval verloopt vaak in fasen. Vooraf kan een hond zich anders gedragen: onrustig, aanhankelijk, angstig of juist star, soms uren voordat de eigenlijke aanval begint. Tijdens de aanval zelf kan een hond omvallen, stijf worden, met de poten trappelen, kwijlen, kaakbewegingen maken en soms ongewild plassen of poepen; dit duurt doorgaans enkele seconden tot een paar minuten. Na afloop volgt vaak een herstelfase waarin een hond verward, onvast ter been, tijdelijk minder goed ziend of juist erg moe kan zijn; deze fase kan minuten tot enkele uren duren. Signalen die om spoed vragen zijn: een aanval die langer dan een paar minuten aanhoudt, meerdere aanvallen kort na elkaar zonder dat je hond er goed van bijkomt, of een hond die na de aanval niet goed bij bewustzijn komt.

Wanneer naar de dierenarts?

Neem altijd contact op met een dierenarts wanneer je hond voor het eerst een aanval doormaakt, ook als hij er snel weer bovenop lijkt te zijn. Neem ook contact op bij terugkerende aanvallen, een veranderend patroon in frequentie of duur, of wanneer je twijfelt of wat je zag daadwerkelijk een epileptische aanval was. Bij een aanval die langer dan een paar minuten duurt, bij meerdere aanvallen kort na elkaar, of bij een hond die tussen aanvallen door niet goed bijkomt, is een spoedbezoek aan de dierenarts of dierenkliniek nodig.

Hoe wordt het vastgesteld?

Een dierenarts stelt idiopathische epilepsie doorgaans vast op basis van de leeftijd waarop de aanvallen begonnen, het patroon van de aanvallen, een normaal neurologisch onderzoek tussen de aanvallen door, en het uitsluiten van andere oorzaken via bloedonderzoek. Bij twijfel, een afwijkende leeftijd van eerste optreden, of een afwijkend neurologisch onderzoek, kan aanvullend onderzoek zoals beeldvorming van de hersenen (MRI of CT) en onderzoek van het hersenvocht nodig zijn om een onderliggende oorzaak op te sporen. Deze pagina kan je niet vertellen of jouw hond epilepsie heeft; alleen een dierenarts kan dat na onderzoek vaststellen.

Behandeling in hoofdlijnen

Niet elke hond met een enkele aanval heeft meteen medicatie nodig; de dierenarts weegt af hoe vaak en hoe ernstig de aanvallen zijn voordat behandeling wordt gestart. Wanneer behandeling wenselijk is, wordt meestal gekozen voor een dagelijks in te nemen anti-epileptisch middel dat de aanvalsfrequentie moet verminderen; welk middel, en in welke dosering, wordt door de dierenarts bepaald en regelmatig gecontroleerd met bloedonderzoek. Bij honden die een langdurige aanval of een reeks aanvallen kort na elkaar doormaken, kan spoedbehandeling door een dierenarts nodig zijn om de aanval te stoppen. Epilepsie is bij de meeste honden niet te genezen, maar bij een deel van de honden wel goed te behandelen; het doel van behandeling is minder en minder heftige aanvallen, niet per se het volledig verdwijnen ervan.

Wat je zelf kunt doen

Blijf tijdens een aanval kalm, zorg dat je hond niet van een hoogte kan vallen of tegen scherpe randen kan stoten, en raak de bek of tong niet aan. Noteer zo mogelijk de duur van de aanval en wat je precies ziet gebeuren; dat helpt de dierenarts bij het volgen van het beloop. Een aanvallendagboek, waarin je datum, duur en eventuele aanleiding bijhoudt, geeft de dierenarts bruikbare informatie voor de behandeling. Houd voorgeschreven medicatie altijd op vaste tijden en in overleg met de dierenarts aan; abrupt stoppen of het overslaan van doses kan het risico op aanvallen vergroten.

Preventie en verantwoorde fokkerij

Omdat idiopathische epilepsie bij een deel van de gevoelige rassen een erfelijke component heeft, is terughoudendheid bij het opnieuw inzetten van ouderdieren met epilepsie in hun nakomelingen of eigen voorgeschiedenis een verantwoorde keuze voor fokkers. Voor honden zonder erfelijke aanleg is preventie beperkt mogelijk, omdat structurele oorzaken zoals letsel of ontsteking niet altijd te voorkomen zijn.

Leven met epilepsie

Veel honden met goed ingestelde epilepsie kunnen een normaal en actief leven leiden. Een vast dagritme, voldoende rust en het vermijden van bekende aanvalsuitlokkers, zoals plotselinge stress of extreme hitte bij sommige honden, kunnen bijdragen aan minder aanvallen. Regelmatige controle door de dierenarts, inclusief bloedonderzoek bij honden die medicatie gebruiken, houdt de behandeling goed afgestemd op je hond.

Veelgestelde vragen

Is epilepsie bij honden erfelijk?
Bij een aantal rassen speelt een erfelijke aanleg een rol, maar epilepsie kan ook ontstaan door een aanwijsbare oorzaak zonder erfelijke component.

Kan mijn hond een normaal leven leiden met epilepsie?
Ja, veel honden met epilepsie kunnen met de juiste begeleiding door een dierenarts jarenlang een goede kwaliteit van leven hebben.

Is één toeval altijd epilepsie?
Nee, epilepsie wordt pas overwogen bij herhaalde aanvallen; een enkele aanval kan ook een andere oorzaak hebben en moet altijd door een dierenarts worden beoordeeld.

Moet mijn hond levenslang medicatie gebruiken?
Dat hangt af van de frequentie en ernst van de aanvallen en wordt door de dierenarts bepaald; niet elke hond met epilepsie heeft direct medicatie nodig.

Eindconclusie

Epilepsie is een veelvoorkomende neurologische aandoening bij honden, die bij sommige rassen een erfelijke basis heeft en bij andere honden een aanwijsbare oorzaak kent. Op tijd naar de dierenarts gaan bij een eerste aanval, aanvallen goed observeren en vastleggen, en een aanval die niet vanzelf stopt als spoedgeval behandelen, maken het verschil tussen een hond die onnodig risico loopt en een hond die met de juiste begeleiding een goede kwaliteit van leven behoudt.

Tot slot

Tot slot: dit artikel vervangt geen dierenartsbezoek. Fidello geeft geen diagnoses en schrijft geen behandelingen voor. Bij twijfel, aanhoudende klachten of acute signalen is een dierenarts altijd de juiste vervolgstap.