Bichon Havanais (Havanezer)

Een kleine Cubaan die liever meedoet dan toekijkt

Een Havanezer ligt zelden toevallig in dezelfde kamer. Hij kiest een plek vanwaar hij kan zien wie thee zet, wie thuiskomt en of er misschien een wandeling ontstaat. Met zijn lange, zachte lokken en verende stap oogt hij sierlijk, maar onder die vacht zit een stevig, speels hondje dat graag leert en opvallend goed weet hoe hij aandacht krijgt.

Dit ras past bij je als je een hechte huisgenoot zoekt, dagelijks tijd maakt voor vachtzorg en alleen zijn heel geleidelijk opbouwt. Zoek je een zelfstandige hond of een vacht die vanzelf netjes blijft, dan wordt die charmante Cubaanse verschijning al snel veel werk.

Kerngegevens van de Bichon Havanais

Officiële naam	Bichon Havanais; FCI-standaard 250
Andere naam	Havanezer; Havanese
Herkomst	Cuba, onder bescherming van de FCI
Rasgroep	FCI-groep 9, gezelschaps- en dwerghonden; geen werkproef
Oorspronkelijke functie	Gezelschapshond en alerte huiswaakhond
Schofthoogte	Ideaal 23–27 cm; tolerantie 21–29 cm
Gewicht	De FCI noemt geen vast gewicht; veel volwassen honden vallen grofweg rond 4–7 kg, maar bouw en conditie tellen meer dan een tabelgetal
Bouw	Klein en stevig, laag op de benen, duidelijk iets langer dan hoog; lichaamsverhouding ongeveer 4:3
Vacht	Lang, overvloedig, zeer zacht en vlak tot golvend; ondervacht zwak ontwikkeld of afwezig
Kleuren	Onder meer wit, fawn, zwart, Havana-bruin, tabak en roodbruin, effen of gevlekt, met eventueel tan-aftekeningen
Levensverwachting	Vaak ouder dan 12 jaar; lijn, gezondheid en verzorging verschillen
Beweging	Meerdere dagelijkse wandelingen, spel en denkwerk; geen duursporter
Training	Slim, mensgericht en meestal prettig te motiveren; gevoelig voor sfeer
Vachtzorg	Intensief bij lange vacht: bijna dagelijks laag voor laag controleren
Alleen thuis	Alleen na rustige opbouw; sterke behoefte aan gezelschap is een breekpunt
Appartement	Goed mogelijk als wandelen, rust en deur- en galerijgeluiden worden begeleid
Beginners	Mogelijk voor wie begeleiding zoekt en verzorging niet onderschat
Kinderen en dieren	Kan sociaal samenleven; rustige omgang, introductie en toezicht blijven nodig

Namen, erkenning en een hardnekkige Havana-mythe

In Nederland hoor je vooral Havanezer; internationaal zijn Havanese, Bichon Havanais en plaatselijke varianten gebruikelijk. De FCI erkent het ras als Cubaans. De naam en de vroegere kleurbenaming “Havana” voedden het verhaal dat de hond in de stad Havana ontstond. De officiële standaard beschrijft juist een mediterrane oorsprong: voorouders bereikten Cuba vermoedelijk via Spaanse en Italiaanse handelsroutes en ontwikkelden daar hun eigen type.

Verwar hem niet met de Bichon Frisé. Die hoort wit te zijn en heeft losse spiraalkrullen met een dichte ondervacht. De Havanezer mag veel kleuren hebben, draagt een langere golvende mantel en staat relatief lager op de benen. Ook de rechte zijdeachtige Maltezer en de katoenachtige Coton de Tuléar voelen anders aan.

Past deze langharige huisgenoot bij jouw dag?

• Wil je een hond die het liefst dicht bij het gezinsleven blijft?
• Kun je lang haar bijna dagelijks tot op de huid controleren?
• Heb je geduld om alleen zijn eerst in seconden en minuten te oefenen?
• Vind je het leuk om korte trucjes, verzorgingshandelingen en rustsignalen te trainen?
• Accepteer je natte haarpunten, zand en blaadjes na een boswandeling?
• Kun je alarmblaffen aan deur, lift of galerij vriendelijk begrenzen?
• Laat je een kleine hond zelf lopen in plaats van hem overal te dragen?
• Kun je spel met peuters en grote, onstuimige honden actief begeleiden?
• Wil je ogen, knieën en heupen bij de fokker aantoonbaar laten controleren?
• Kun je tandenpoetsen en poot-, oor- en oogzorg in de routine opnemen?
• Heb je opvang die zijn kamwerk tijdens vakantie werkelijk uitvoert?
• Past dagelijks meerdere keren naar buiten gaan ook bij slecht weer?
• Kun je een slanke conditie bewaken bij een hond die snel doorheeft waar snacks liggen?
• Ben je voorbereid op twaalf jaar of langer aandacht, kosten en gezelschap?

Twijfel je vooral over alleen zijn of vachtzorg, neem die twijfel serieus. Bij de Havanezer zijn dit geen details aan de rand, maar twee onderdelen die het dagelijkse leven bepalen.

Van mediterrane havens naar Cubaanse salons

De rasgeschiedenis begon niet als jacht- of boerderijverhaal. Kleine langharige gezelschapshonden uit het westelijke Middellandse Zeegebied reisden met handelaren en zeekapiteins naar Cuba. Op het eiland ontstond uit die honden een herkenbaar type dat bij welgestelde huishoudens geliefd werd. Zijn werk bestond uit prettig samenleven, bezoek opmerken en zich soepel aanpassen aan een mensenwereld.

Na de politieke omwenteling in Cuba verdween de oude populatie daar vrijwel. Enkele families namen honden mee naar de Verenigde Staten. Uit die kleine basis werd het ras buiten Cuba opnieuw opgebouwd. Dat herstel verdient eerlijkheid: bij een ras dat uit weinig dieren herstartte, zijn verwantschap, familiegeschiedenis en gezondheid over meerdere generaties extra belangrijk.

Hoe dat verleden nog door de woonkamer loopt

De Havanezer hoefde nooit zelfstandig urenlang een spoor uit te werken. Hij werd beloond voor aandacht voor mensen. Daarom volgt hij thuis gemakkelijk je route van bureau naar keuken en merkt hij een verschuivende dagindeling snel op. Dat is gezellig, maar zonder oefening kan nabijheid veranderen in afhankelijkheid.

Zijn officiële aanleg als alerte huiswaakhond verklaart waarom een onbekend geluid vaak eerst een melding krijgt. Hij hoeft geen bewaker te worden. Leer hem na één of twee blafjes naar een vaste mat te gaan; zo krijgt zijn opmerkzaamheid een begin én een einde.

Karakter: slim, vrolijk en gevoelig voor de groep

De standaard noemt hem levendig, aanhankelijk, vriendelijk en speels. Veel Havanezers leren snel welke gezinsleden openstaan voor een spelletje en bij wie rustig liggen meer oplevert. Een korte trainingssessie met afwisselende opdrachten past beter dan tien minuten hetzelfde kunstje herhalen.

Niet iedere hond is een onbevangen allemansvriend. Terughoudendheid, fel alarmgedrag of onrust kunnen samenhangen met aanleg, vroege ervaringen en dagelijkse belasting. Bekijk volwassen familieleden en kies een fokker die stabiel gedrag belangrijker vindt dan een zeldzame kleur.

Bezoek, kinderen, honden en katten

Bij de deur kan een Havanezer blaffend vooroplopen en daarna onmiddellijk willen kennismaken. Oefen een ontvangst waarbij hij achter een hekje of op zijn mat eerst kan kijken. Bezoek dat hem negeert tot vier poten op de grond staan, voorkomt een springend welkom beter dan boos wegduwen.

Met rustige kinderen kan hij een grappige speelmaat zijn. Peuters mogen hem niet optillen, vastpakken in zijn vacht of achtervolgen. Zijn kleine lijf is stevig voor zijn formaat, maar niet gemaakt voor een val van de bank. Sociale honden en katten kunnen passen na geleidelijke kennismaking. Bij konijnen en knaagdieren blijft scheiding verstandig: afwezigheid van een jachtfunctie is geen individuele garantie.

Waaksheid, blaffen en weer tot rust komen

Een liftdeur op de gang, een tas die voor het raam beweegt of de sleutel van de buren kan al genoeg zijn voor alarm. In een vrijstaand huis is dat misschien nauwelijks merkbaar; in een gehorig appartement telt ieder geluid. Bedank de melding, sluit zicht af en beloon stilte voordat de hond zichzelf steeds verder opwindt.

Na bezoek of een drukke wandeling blijft een jonge Havanezer soms nog achter je aan lopen. Bouw herstel in: even plassen, drinken, rustig snuffelen en daarna een vertrouwde ligplek. Nog een balspel maakt een vermoeide hond niet vanzelf kalm.

Uiterlijk: laag, langgelokt en lichtvoetig

Onder de mantel hoort een compacte hond te zitten die duidelijk iets langer is dan hoog. De benen zijn relatief kort, maar mogen niet krom of zwak ogen. Grote bruine amandelogen, hoog aangezette hangoren met franjes en een pluimstaart die hoog of over de rug wordt gedragen geven het typische silhouet. De gang hoort licht, vrij en veerkrachtig te zijn.

De volwassen bovenvacht kan 12–18 cm worden en is zeer zacht, vlak tot golvend; gekrulde lokken kunnen voorkomen. De ondervacht is gering of ontbreekt. Wit is mogelijk, maar ook zwart, fawn, tabak, roodbruin en Havana-bruin met vlekken of tan-aftekeningen. Een strak rondgeknipt hoofd of een poedelachtige krul hoort niet bij het natuurlijke rasbeeld.

Verharen, kwijlen en blaffen

Er valt meestal weinig haar op trui of bank, maar losse haren blijven in de lange mantel hangen en vormen zonder kammen klitten. Rond seizoenswisselingen kan de kam meer meenemen. De strakke lippen verklaren het geringe kwijlen. Blaffen hangt sterk van woning en training af: zijn alarmtalent kan prettig zijn bij één korte melding, maar vermoeiend worden bij iedere portiekstem.

De lange vacht verzorgen zonder gevecht

Voel dagelijks met je vingers naar beginnende klitten en kam vervolgens in dunne lagen vanaf de huid. Oksels, liezen, achter de oren, baard, staartbasis en de plek onder het tuig verdienen extra aandacht. Trek niet aan een grote knoop; verdeel hem voorzichtig en ondersteun de huid.

Een natuurlijke showvacht wordt volgens de FCI niet tot een gelijk model getrimd; alleen beperkte correctie aan voeten en gezicht is toegestaan. Voor een huishond kan een korter praktisch kapsel prettiger zijn, zolang huid en vacht gezond blijven. Kort betekent minder droogtijd, niet onderhoudsvrij. Laat de hond van pup af aan wennen aan tafel, kam, föhn en het vasthouden van poten.

Ogen, oren, gebit, nagels en voeten

Houd haar zo dat het oog vrij kan bewegen en kijk dagelijks naar roodheid, knijpen of uitvloeiing. Een elastiekje of speld kan zelf schuren; controleer de huid eronder. Hangoren en veel haar houden warmte en vocht vast, dus laat geur, pijn of hardnekkig krabben beoordelen in plaats van zelf te blijven reinigen.

Poets liefst dagelijks met hondentandpasta. Kleine kaken hebben weinig ruimte en tandsteen kan zich ongemerkt achter de baard verschuilen. Knip nagels vóór ze de lichte tred veranderen. Haal na buitenlopen grasaren, sneeuwbolletjes en steentjes tussen de tenen weg en droog buikhaar na regen.

Beweging van nieuwsgierige pup tot fitte senior

Pup: kies korte uitstapjes met verschillende ondergronden en voldoende slaap. Laat hem zelf stappen en ontdekken; eindeloos traplopen, springen en achter een bal aanjagen belasten een groeiend lijf zonder goede reden.

Puber: oefen terugkomen, rustig passeren en aandacht loslaten. De wereld is dan vaak interessanter dan jij. Wissel een stadsblok af met snuffelen op gras en beloon herstel na opwinding.

Volwassen hond: meerdere wandelingen, veilig vrij bewegen, spel en denkwerk passen beter dan alleen één snel rondje. De vaak genoemde dertig minuten is een bruikbare ondergrens voor een rustige dag, geen universeel maximum.

Senior: houd spierkracht met vaker korte wandelingen en antisliproutes in huis. Verlaag afstand wanneer herstel langer duurt. Aarzel niet bij veranderde tred, moeite met opstaan of het vermijden van sprongen.

Training: gebruik zijn slimheid, niet zijn gevoeligheid

De Havanezer leert graag wanneer je duidelijk en vriendelijk bent. Oefen een handtarget voor meelopen, een kinsteun voor oogzorg en een mat voor bezoek. Trucjes zijn niet alleen vermaak: om een pion draaien, speelgoed in een bak leggen en links-rechts herkennen geven controleerbaar denkwerk.

Hard corrigeren kan het vertrouwen beschadigen en vertelt niet wat je wel verwacht. Train kort, varieer beloningen en stop terwijl de hond nog zin heeft. Let ook op ongewenst succes: één keer blaffen en toch opgetild worden kan sneller beklijven dan tien geplande oefeningen.

Alleen zijn: klein beginnen is hier groot denken

Begin met seconden uit beeld wanneer de pup uitgelaten en slaperig is. Vergroot eerst afstand of duur, niet beide tegelijk. Een camera laat zien of hij werkelijk slaapt, bij de deur waakt of steeds onrustiger rondloopt. Terugkomen vóór paniek voorkomt dat afwezigheid een dagelijks alarmsignaal wordt.

Janken, hijgen, niet eten, slopen bij uitgangen of onzindelijkheid tijdens afwezigheid vragen om een kleinere stap en eventueel professionele begeleiding. Een tweede hond geneest verlatingsproblemen niet. Een volledige werkdag alleen is geen verstandig uitgangspunt voor dit uitgesproken gezelschapsras.

Appartement, tuin, stad en klimaat

Een Havanezer heeft geen villa nodig. In een appartement zijn meerdere uitlaatmomenten, een rustige slaapplaats en oefenen met geluiden belangrijker dan vloeroppervlak. Een tuin is handig voor een plasronde, maar levert niet de geuren en ontmoetingen van een wandeling.

De lange mantel verzamelt in regen modder langs buik en voeten; leg bij de deur handdoek en grove kam klaar. In hitte plan je beweging vroeg of laat en controleer je asfalt. Een korte zomercoupe vervangt geen schaduw en water. In sneeuw kunnen haarpunten ijsbolletjes vormen die je voorzichtig met lauw water losmaakt.

Auto, openbaar vervoer, vakantie en opvang

Het formaat is reisvriendelijk, maar reizen blijft een vaardigheid. Oefen een stevige transportbox of autotuig, korte ritten en ontspannen wachten op een eigen mat. In trein of café voorkomt een vooraf geleerde rustplek dat hij ieder passerend been hoeft te begroeten.

Geef een oppas een kamdemonstratie en wijs de klitplekken aan. “Een beetje borstelen” over de bovenkant is na tien vakantiedagen niet genoeg. Controleer bij pension of dagelijkse vachtzorg echt mogelijk is en laat contactgegevens, voer, medicijnen en dierenartsafspraken schriftelijk achter.

Voeding en een slanke lichaamsconditie

Kies complete voeding voor pup, volwassene of senior en gebruik de verpakking als startpunt. De werkelijke portie hangt af van energiedichtheid, gewicht, groei, castratie, activiteit, klimaat en gezondheid. Verdeel kleine hoeveelheden nauwkeurig; trainingshapjes en tafelrestjes tellen mee.

Je wilt ribben gemakkelijk voelen en van boven een taille zien. Weeg maandelijks op dezelfde weegschaal. Bij een pup verdeel je de dagportie over passende maaltijden; een senior kan bij minder beweging minder energie maar nog steeds voldoende eiwit en voedingsstoffen nodig hebben. Bespreek ziekte, allergievermoeden of een afwijkende groei met dierenarts of veterinair voedingsdeskundige. Vers water staat altijd klaar.

Gezondheid en aandachtspunten

Veel Havanezers worden ouder dan twaalf jaar. Dat betekent niet dat onderzoek overbodig is. Gezondheidsprogramma’s verschillen per land: de Amerikaanse rasclub vraagt voor CHIC ogen, heupen en knieschijven; de Britse Health Standard legt nadruk op oogonderzoek en noemt elleboogonderzoek als beste praktijk. Vraag dus niet alleen of ouders “getest” zijn, maar welke uitslagen er werkelijk liggen.

Ogen: erfelijke en verworven oogafwijkingen maken regelmatig officieel oogonderzoek relevant. Laat roodheid, knijpen, troebeling, botsen of plots meer uitvloeiing beoordelen.

Knieschijven: patellaluxatie betekent dat de knieschijf uit zijn groeve kan schuiven. Een hond die af en toe een achterpoot optrekt, huppelt of kreupel wordt hoort onderzocht te worden; niet iedere overslaande stap is hetzelfde probleem.

Heupen en ellebogen: nationale prioriteiten lopen uiteen, maar officiële beoordeling geeft meer informatie dan “de ouders lopen goed”. Resultaten, lichaamsbouw en klachten in verwanten horen samen in het gesprek.

Overige gemelde punten: rasorganisaties noemen onder meer Legg-Calvé-Perthes, hartproblemen, schildklierproblemen, talgklierontsteking en doofheid als mogelijke aandachtspunten. Dat maakt ze niet onvermijdelijk. BAER-gehoortesten zijn in het Amerikaanse CHIC-programma optioneel geworden vanwege een lage gemelde incidentie. Gebruik een lange lijst nooit als diagnose voor een gezonde hond.

Gezondheidscheck bij fokker of herplaatsing

• Vergelijk chipnummers van ouderdieren met originele, verifieerbare uitslagen.
• Vraag naar recent officieel oogonderzoek, patellacontrole en heupbeoordeling.
• Bespreek ellebogen en aanvullende onderzoeken volgens land, lijn en rasvereniging.
• Vraag naar levensduur, gangwerk, ogen, huid, hart, gehoor en gedrag in naaste familie.
• Bekijk of volwassen honden vrij ademen, licht bewegen en stabiel op mensen reageren.
• Controleer bij herplaatsing paspoort, chip, dierenartsdossier en reden van afstand.
• Laat ogen, oren, gebit, huid, knieën en gangwerk onafhankelijk beoordelen.
• Leg afspraken over gezondheid, terugname en begeleiding schriftelijk vast.

Een vrije test verlaagt een specifiek risico maar garandeert geen probleemloos leven. Weinig beschikbare gegevens is geen bewijs dat een aandoening afwezig is.

Kosten en tijd in Nederland en België

Aanschaf apart: ongeveer €1.500–€3.000 voor een zorgvuldig gefokte pup; herplaatsing vaak circa €250–€700. Vraag wat gezondheidsonderzoek, registratie en begeleiding omvatten.

Eenmalige start: grofweg €350–€800 voor tuig, lijn, ligplek, vervoer, kammen, eerste cursus en registratie.

Maandelijkse basis: vaak €80–€180 voor complete voeding, snacks, preventieve zorg, materiaal en verzekering of zorgbuffer. Professionele vachtzorg kan gemiddeld nog €30–€75 per maand toevoegen.

Jaarlijks terugkerend: circa €600–€1.400 voor controles, vaccinatiebeleid, parasietenbeleid, verzorging, cursus en vervanging. Opvang en vakantie komen daar bovenop; spoedzorg valt buiten de raming.

Plan dagelijks ongeveer 75–105 minuten voor wandelen, trainen, voeren, klein kamwerk en contact. Tel wekelijks extra tijd voor een grondige kambeurt, wassen, drogen, schoonmaak en vervoer of opvang.

Tuig en halsband: meten onder de lokken

Meet de hals waar de band rust en de borst op het breedste punt achter de voorpoten. Druk de vacht licht samen zonder het lint strak te trekken. Onder een goed tuig passen ongeveer twee vingers; de okselband blijft achter het voorbeen en de voorzijde laat de schouders vrij. Controleer na een knipbeurt opnieuw en kijk na wandelen of haar in gespen is gedraaid.

Actuele passende opties zijn het Trixie Premium H-tuig Royal Blauw in 30–44 of 42–60 cm, het Trixie Premium H-tuig Zwart in 20–32, 30–44 of 42–60 cm en voor een breder individu het MORSo H-tuig vanaf 40–55 cm. Meet altijd de hond; ras en vachtlengte zijn geen maat. Meer modellen staan in de tuigjescategorie.

Ligplek en benchmaat

Laat je Havanezer ontspannen staan, neem de lengte van neus tot staartbasis en voeg meestal 15–25 cm bewegingsruimte toe. Voor veel volwassen Havanezers is een vlakke ligmaat van minimaal ongeveer 65 × 50 cm prettig. Kies bij een mand met rand minstens circa 60 × 45 cm echte binnenruimte. Een volwassen bench komt vaak rond 65–70 × 48–50 × 50–55 cm uit.

Controleer de hond, niet het etiket “M” of “L”: hij moet rechtop kunnen staan, draaien en volledig op zijn zij liggen. Buitenmaten en dikke randen verkleinen de bruikbare ruimte. Een bench is een tijdelijke veilige plek, nooit vervanging voor beweging of gezelschap.

Wanneer de Havanezer echt bij je kan passen

• Je wilt een kleine hond die zichtbaar plezier heeft in samen dingen doen.
• Je maakt van kammen en oogzorg rustige samenwerking.
• Je woont in de stad maar biedt dagelijks gevarieerde wandelingen.
• Je houdt van speelse training, zoekwerk en kleine trucjes.
• Je werkdag laat gezelschap, thuiswerk of passende opvang toe.
• Je waardeert kleurvariatie en een natuurlijke golvende vacht.

Wanneer je beter een ander ras onderzoekt

• De hond moet zonder opbouw lange werkdagen alleen blijven.
• Je wilt nauwelijks borstelen, wassen of trimmerkosten.
• Je zoekt een zelfstandige erfhond die weinig contact vraagt.
• Je huishouden biedt vooral wild spel met zeer jonge kinderen.
• Je ergert je snel aan een hond die deur- en ganggeluiden meldt.
• Je wilt een partner voor zware duurloop, fietswerk of ruw terrein.

Voordelen

• Compact formaat met een verrassend stevig en levendig karakter.
• Sterk gericht op contact en vaak enthousiast over leren.
• Veel kleurmogelijkheden en een herkenbare zachte golvende mantel.
• Weinig zichtbaar haarverlies bij consequente verzorging.
• Kan in appartement of huis leven wanneer zijn sociale behoeften worden vervuld.
• Handzaam voor reizen zonder dat hij een draagaccessoire hoeft te worden.

Nadelen

• De lange vacht klit snel op verborgen wrijvingsplekken.
• Sterke hechting kan alleen blijven moeilijk maken.
• Alarmblaffen vraagt in een gehorig gebouw dagelijks management.
• Baard, buik en voeten nemen regen, zand en voer mee naar binnen.
• Klein formaat maakt toezicht bij ruw spel noodzakelijk.
• Ogen, knieën, heupen en gebit verdienen aantoonbare en blijvende aandacht.

Veelgestelde vragen

Is een Havanezer hypoallergeen?
Nee. Dat je amper losse haren ziet, zegt niets over eiwitten uit huid en speeksel die een allergische reactie kunnen geven. Breng vóór aanschaf tijd door bij meerdere volwassen honden.

Is hij hetzelfde als een Bichon Frisé?
Nee. De Havanezer is lager en licht langgerekt, mag veel kleuren hebben en draagt lange zachte golven. De Bichon Frisé hoort wit te zijn en heeft losse krullen met een dichte ondervacht.

Mag zijn vacht kort?
Voor een huishond kan een praktisch model prima zijn. Op tentoonstelling gelden andere regels en hoort de natuurlijke vacht niet tot een gelijk model te worden geknipt.

Kan hij met kinderen?
Dat kan bij een stabiele hond, rustige omgang en toezicht. Laat kinderen hem niet aan haar of poten trekken en niet van meubels tillen.

Hoeveel beweging heeft hij nodig?
Dagelijks meerdere wandelingen, snuffelen, spel en korte training. Dertig minuten kan een rustige basis zijn, maar is geen maximum voor iedere volwassen hond.

Kan hij een werkdag alleen zijn?
Ga daar niet van uit. Sommige volwassen honden leren enkele uren, maar het ras is sterk op gezelschap gericht en vraagt een zeer langzame opbouw.

Blaft een Havanezer veel?
Hij is alert en kan snel melden. Hoeveel dat wordt hangt af van aanleg, woning, verveling en wat je na de eerste blaf hebt aangeleerd.

Is een zeldzame kleur meer waard?
Nee. Kleur zegt niets over stabiel gedrag, gezondheid of een passende bouw. Betaal voor zorgvuldig onderzoek en goede opgroei, niet voor marketingtaal.

Eerlijke eindafweging

De drie grootste pluspunten zijn zijn warme betrokkenheid, speelse intelligentie en handzame maar stevige formaat. De drie zwaarste verplichtingen zijn consequente vachtzorg, zorgvuldig alleen leren zijn en alert blijven op geluid en gezondheidsonderzoek.

Kies de Havanezer als je een klein hondje zoekt dat echt meeleeft met de dag: hij wandelt mee, leert graag, houdt de voordeur in de gaten en rolt daarna het liefst dichtbij op. Kies liever verder wanneer je vooral zelfstandigheid of een onderhoudsarme vacht nodig hebt. Zijn charme zit niet alleen in die lange lokken, maar in het gevoel dat je huisgenoot werkelijk heeft gemerkt hoe jouw dag verliep.

Bronnen en verdere controle

Rasgeschiedenis, bouw en vacht zijn gecontroleerd aan de FCI-standaard 250 en de Royal Kennel Club-rasstandaard. Gezondheidsinformatie is getoetst aan de Royal Kennel Club Health Standard, het gezondheidsprogramma van de Havanese Club of America en het advies van de Havanese Club of Great Britain. Onderzoeksadviezen veranderen; controleer ook de actuele nationale rasvereniging.

Denk ook eens aan een hond uit het asiel te adopteren. Daar zitten vaak heel lieve hondjes die perfect bij jou, jullie gezinssituatie en jullie leven passen!